به عربى محاوره‌ئى صحبت بدارم جواب گفت شما كه به عربى فصيح صحبت ميداريد چرا معذرت بايد بخواهيد بلكه معذرت خواستن با ما است كه زبان عربى را تكسير مينمائيم شيخ الاسلام از كيفيت مهاجرت من از ايران و مدت اقامت قسطنطنيه ميپرسد و بعد از جواب شنيدن مذاكره طولانى مىكند حاصلش آنكه زمان حاضر ملل اسلامى را بازمنه گذشته قياس نتوان كرد زيرا امروز خورشيد تمدن در مغرب طلوع نموده كه و الشمس تطلع من مغربها و سيل عظيم تمدن جديد از مغرب سرازير گشته بجانب ممالك و ملل شرقيه ميآيد اگر ما ملل اسلامى از خواب غفلت بيدار شده آن سيل را استقبال نمائيم شايد بتوانيم در مجارى طبيعى خود جارى كرده از آن استفاده نمائيم و الا ميآيد ما را ميبرد و خانه ما را ويران ميسازد و بايد دانست كه تمدن جديد غرب با ديانت اسلامى منافى نيست زيرا اساس اسلام بر اتحاد و تساوى حقوق و عدل و انصاف و يكسان بودن وضيع و شريف است ما عثمانيان از سى و چند سال پيش از اين داراى قانون اساسى بوده‌ايم و در واقع اوائل سلطنت عبد الحميد خان آزادى بملت داده شد ولى چون حوادث بسيار موجب تأخير اجراى آن گشت اينك خداوند خواست كه بدون خونريزى و انقلاب باجراى آن موفق گرديم . يكى از بزرگان اروپا كه در ميان ملت خود مقام عظيم داشت به من ميگفت شما تمدن اسلامى را بتمدن غربى تبديل نموديد گفتم خير چون حكمت از اهلش فراركننده است تمدن اسلامى را ما از دست داده غربيان گرفته بودند اينك ما تمدن خود را گرفته باصل خويش رجوع مينمائيم بهرحال تمدن جديد منافى تمدن اسلامى نميباشد و اگر در يكى دو مورد در احكام فرعيه تصور مخالفتى بشود بقاى آنها بجاى خود و اجراى باقى احكام و حفظ اساس اسلام باقتضاى مصلحت وقت لازم خواهد بود در صورتى كه بدون ارتكاب مخالفتى هم ميتوان قواعد مشروطيت را اجرا نمود عجبا نميدانم چرا علماى مذهب جعفرى از اين نكته مهم غفلت دارند جواب مىدهم رؤساى علماى مذهب جعفرى در خاك دولت عليه در عراق عرب ساكن هستند و آنها خود مؤيد آزادى ايران و مروج اساس مشروطيت هستند چگونه مىشود از اين نكته مهم غافل بوده باشند شيخ الاسلام نام رؤساى مزبور را ميپرسد سه نفر را نام ميبرم : حاج ميرزا حسين حاج ميرزا خليل تهرانى - آخوند ملا محمد كاظم خراسانى